کشف شگفت انگیز سنگ های فانوس اسکندریه از اعماق دریا
توسط: فانوس دریایی اسکندریه، که زمانی یکی از عجایب هفتگانه جهان به شمار میرفت، همواره موضوعی جذاب برای باستانشناسان و تاریخدانان بوده است. این سازه عظیم، که در دوران حکومت بطلمیوس دوم ساخته شد، امروزه پس از قرنها در اعماق دریا مدفون بوده و تنها باستانشناسان و محققان با استفاده از فناوریهای پیشرفته قادر به کشف بقایای آن هستند. در تازهترین کاوشها، باستانشناسان توانستهاند ۲۲ قطعه سنگ گلی و آهکی از این فانوس تاریخی را از بستر دریا بازیابی کنند. در این مقاله، به کشفیات جدید و اهمیت تاریخی این فانوس پرداخته میشود.
موقعیت و تاریخچه فانوس اسکندریه
فانوس اسکندریه در دوران سلطنت بطلمیوس دوم (۲۴۷-۲۸۰ پیش از میلاد) ساخته شد و به عنوان یکی از مهمترین و بزرگترین فانوسهای دریایی تاریخ شناخته میشود. این سازه که در جزیره فاروس (جزیرهای مصنوعی در نزدیکی بندر اسکندریه در مصر) قرار داشت، ارتفاعی بالغ بر ۱۰۰ متر داشت و به عنوان راهنمایی برای کشتیهای دریا در شب عمل میکرد.
این فانوس در بالای خود آینهای عظیم و آتشفشان کوچکی داشت که نور آن را به مسافتهای دور دست میتاباند. این ویژگیها به فانوس اسکندریه شهرت جهانی داد و موجب شد تا این سازه جزء عجایب هفتگانه جهان باستان قرار گیرد.
تخریب و ویرانی فانوس اسکندریه
با گذشت قرنها، فانوس اسکندریه که در ابتدا یکی از نمادهای فنی و معماری دوران خود بود، در معرض خطرات طبیعی و تغییرات محیطی قرار گرفت. این سازه عظیم در سه زلزله بزرگ که در بازه زمانی ۹۵۶ تا ۱۳۰۳ میلادی رخ داد، به شدت آسیب دید. این زلزلهها به تدریج باعث فروپاشی فانوس و ویرانی آن شدند.
پس از تخریب فانوس، سنگهای آن در سال ۱۴۸۰ میلادی به منظور استفاده در ساخت قلعه قایتبای به کار رفتند. با این حال، هیچگاه نتواستهاند تمامی آثار این فانوس تاریخی را بازیابی کنند و تا سالها پس از آن، این اثر در دل دریا مدفون باقی ماند.
کشفیات جدید در پروژه «فاروس» (PHAROS)
در سالهای اخیر، پروژهای با نام «فاروس» (PHAROS) با حمایت بنیاد Dassault Systèmes و بهسرپرستی ایزابل هِری از موسسه CNRS آغاز شد. هدف این پروژه بازسازی و بررسی دقیقتر فانوس اسکندریه با استفاده از فناوریهای نوین بود. در این طرح، باستانشناسان توانستند در بستر دریای اطراف جزیره فقاره (محل وقوع فانوس دریایی) آثار مهمی از این سازه تاریخی را کشف کنند.
در این کاوشها، ۲۲ قطعه سنگ گلی و آهکی از فانوس اسکندریه بازیابی شد که شامل سنگهای سازنده، سنگپایهها و حتی یک پیلون (طاق سنگی) با نقشونگار پادشاهی بطلمیوس بود. این سنگها اطلاعات زیادی در مورد ساختار و طراحی فانوس در اختیار پژوهشگران قرار دادند و به بازسازی دقیقتر این عجایب هفتگانه کمک کردند.
اهمیت و ارزش تاریخی کشفیات اخیر
کشف این قطعات سنگی از فانوس اسکندریه اهمیت زیادی دارد، چرا که به تاریخنگاران این امکان را میدهد تا بتوانند اطلاعات دقیقتری از نحوه ساخت و طراحی این سازه بینظیر بدست آورند. این کشفیات به ویژه در زمینه مطالعه فنآوریهای نوین در دوران باستان و نحوه استفاده از منابع طبیعی برای ساخت چنین سازههایی قابل توجه است.
علاوه بر این، این کشفیات به باستانشناسان این امکان را میدهد که تاریخچه فرهنگی و معماری دوران بطلمیوس را درک کنند و به نوعی تاریخ تمدن مصر باستان را از دریچهای جدید مورد بررسی قرار دهند.
فناوری های مورد استفاده در کاوش های جدید
در پروژه «فاروس»، برای انجام کاوشهای زیرآبی و کشف آثار فانوس اسکندریه از فناوریهای پیشرفتهای استفاده شده است. یکی از این فناوریها، شبیهسازیهای دیجیتال و نقشهبرداریهای سهبعدی از بستر دریا است. این تکنولوژیها به باستانشناسان کمک کردهاند تا بقایای فانوس را با دقت بالا شبیهسازی کرده و آنها را بررسی کنند.
این پروژه همچنین از روباتهای زیرآبی برای جستوجو در عمق دریا استفاده کرده است. این روباتها قادر به جمعآوری و تحلیل دادهها از مناطقی بودند که دسترسی به آنها با روشهای سنتی ممکن نبود. این روشها موجب تسریع در کشف آثار و به دست آوردن اطلاعات دقیقتری از تاریخچه فانوس اسکندریه شده است.
سخن پایانی
فانوس اسکندریه، که روزی یکی از عجایب هفتگانه جهان بود، اکنون پس از قرنها به لطف کاوشهای باستانشناسان و استفاده از فناوریهای پیشرفته، دوباره به دنیای امروز معرفی شده است. کشف قطعات سنگی این فانوس از دل دریا نه تنها به ما امکان میدهد تا به تاریخ و مهندسی سازههای باستانی نگاه کنیم، بلکه اهمیت حفظ و مطالعه آثار تاریخی را نیز یادآور میشود. این پروژهها نه تنها درک ما از گذشته را افزایش میدهند، بلکه به ما کمک میکنند تا به شکوه و عظمت تمدنهای باستانی بیشتر پی ببریم.
