طاق ۵۵۰ ساله هاوایی فرو ریخت؛ پایان یکی از معروف ترین جاذبه های طبیعی اقیانوس آرام

یکی از شناخته شده ترین سازه های طبیعی جزیره بزرگ هاوایی دیگر وجود ندارد. طاق دریایی هولئی (Hōlei Sea Arch)، که بیش از پنج قرن در ساحل پارک ملی آتشفشان های هاوایی قرار داشت، سرانجام بر اثر فرسایش طولانی مدت و ناپایداری ساختار صخره ای خود فرو ریخت و به اقیانوس آرام سقوط کرد.

سرویس پارک های ملی آمریکا اعلام کرده است که این طاق ۹۰ فوت، معادل حدود ۲۷.۴ متر، ارتفاع داشت و در انتهای جاده Chain of Craters قرار گرفته بود. هولئی تا روز ۲۳ سپتامبر ۲۰۲۶ همچنان پابرجا بود، اما تا شب ۲۷ سپتامبر دیگر اثری از آن باقی نماند. زمان دقیق فروپاشی مشخص نیست و احتمال داده شده است که این اتفاق در دوره تعطیلی موقت پارک همزمان با توفان گرمسیری نولو رخ داده باشد.

طاق هولئی چگونه شکل گرفت؟

طاق هولئی یک سازه مصنوعی یا ساخته دست انسان نبود، بلکه نتیجه صدها سال فعالیت همزمان آتشفشان، آب و فرسایش طبیعی بود. این سازه درون یک جریان گدازه باستانی شکل گرفته بود که قدمت آن حدود ۵۵۰ سال برآورد می شود. در واقع، همان نیروهایی که این چشم انداز را به وجود آوردند، در نهایت باعث نابودی آن شدند.

طبق توضیحات سرویس پارک های ملی آمریکا، شکل گیری چنین طاق هایی به تفاوت مقاومت لایه های سنگی در برابر فرسایش مربوط می شود. امواج دریا به مرور بخش های نرم تر سنگ را سریع تر از قسمت های مقاوم تخریب می کنند و با گسترش شکاف ها، غارها و حفره هایی در دل صخره ایجاد می شود. با ادامه این فرایند، بخشی از سقف باقی می ماند و یک طاق طبیعی شکل می گیرد.

چرا طاق هولئی سرانجام فرو ریخت؟

فروپاشی طاق هولئی اتفاقی ناگهانی و بدون پیش زمینه نبود. این سازه از سال ها قبل نشانه هایی از ناپایداری داشت و مسئولان پارک نیز تاکید کرده بودند که طول عمر چنین طاق هایی محدود است. امواج قدرتمند، فرسایش مداوم صخره و تغییرات زمین شناسی به تدریج ساختار آن را ضعیف کرده بودند.

عوامل مختلفی در این روند نقش داشتند و طی سال های گذشته بخش هایی از صخره اطراف طاق نیز دچار آسیب شده بود:

• فرسایش مداوم توسط امواج قدرتمند اقیانوس آرام
• ایجاد و گسترش شکاف در صخره های آتشفشانی
• زمین لرزه های مرتبط با فعالیت آتشفشانی
• آسیب های ناشی از فوران کیلاویا در سال ۲۰۱۸
• امواج شدید ناشی از توفان گرمسیری داربی در سال ۲۰۲۰
• ناپایداری طبیعی صخره های ساحلی اطراف طاق

سرویس پارک های ملی آمریکا اعلام کرده است که زمین لرزه های زمان فوران کیلاویا و فرونشست دهانه آن در سال ۲۰۱۸ به صخره های اطراف آسیب زد. در ژانویه ۲۰۲۰ نیز به دلیل مشاهده ترک ها و افزایش ناپایداری، محل تماشای اصلی طاق تعطیل شد و یک نقطه تماشای ایمن تر در فاصله بیشتری از لبه صخره ایجاد شد.

توفان نولو چه نقشی در فروپاشی طاق داشت؟

زمان فروپاشی هولئی با عبور توفان نولو از منطقه همزمان شد، اما هنوز نمی توان با قطعیت گفت که این توفان مستقیما باعث سقوط طاق شده است. سرویس پارک های ملی آمریکا اعلام کرده که هولئی در ۲۳ سپتامبر سالم بوده و تا ۲۷ سپتامبر فرو ریخته است؛ در همین فاصله، بخش هایی از پارک به دلیل شرایط ناشی از نولو تعطیل بودند.

به همین دلیل، احتمال دارد امواج و شرایط سخت دریایی در این بازه در فروپاشی نقش داشته باشند، اما مقام های رسمی تاکنون زمان دقیق سقوط یا سهم مستقیم توفان در این اتفاق را مشخص نکرده اند. رادیوی عمومی هاوایی نیز گزارش داده است که پارک درباره اینکه شرایط ناشی از نولو، از جمله امواج شدید، مستقیما در سقوط طاق نقش داشته اند یا نه، اظهار نظر قطعی نکرده است.

طاق هولئی پیش از فروپاشی هم در معرض خطر بود

هولئی با وجود ظاهر عظیم و مستحکم خود، از نظر زمین شناسی یک سازه دائمی محسوب نمی شد. سرویس پارک های ملی آمریکا سال ها پیش توضیح داده بود که این طاق در نهایت به دلیل ادامه فرسایش فرو خواهد ریخت و حتی ممکن است در آینده سازه های طبیعی دیگری در امتداد همین خط ساحلی شکل بگیرند.

در سال ۲۰۲۰ نیز موج های بسیار شدید توفان گرمسیری داربی بخشی از قسمت پایینی طاق را تخریب کردند. گزارش های محلی همچنین نشان می دهند که بخش بزرگی از طاق در سال ۲۰۲۲ از بین رفته بود و مسئولان نسبت به احتمال فروپاشی کامل آن هشدار داده بودند.

جمع بندی

فروپاشی طاق دریایی هولئی شاید برای گردشگرانی که سال ها آن را یکی از نمادهای ساحل هاوایی می دانستند، پایان یک چشم انداز آشنا باشد، اما از دید زمین شناسی اتفاقی کاملا طبیعی محسوب می شود. این سازه حدود ۵۵۰ سال پیش در نتیجه فرسایش یک جریان گدازه شکل گرفت و سرانجام نیز تحت تاثیر همان نیروهای طبیعی از بین رفت.