راز ۶۰ میلیون ساله گذرگاه غول ها در ایرلند فاش شد
توسط: گذرگاه غول ها در ایرلند شمالی یکی از مشهورترین پدیده های طبیعی جهان به شمار می رود که سالانه هزاران گردشگر را به خود جذب می کند. ستون های سنگی منظم و شش ضلعی این منطقه قرن ها ذهن مردم را به خود مشغول کرده و افسانه های متعددی درباره چگونگی شکل گیری آن به وجود آورده است. اکنون پژوهش های جدید زمین شناسی توانسته اند با دقت بیشتری راز پیدایش این ساختار شگفت انگیز را آشکار کنند.
گذرگاه غول ها؛ شاهکاری طبیعی در سواحل ایرلند
گذرگاه غول ها یکی از برجسته ترین جاذبه های طبیعی اروپا محسوب می شود. این منطقه به دلیل ساختار هندسی کم نظیر خود در فهرست میراث جهانی یونسکو قرار گرفته و نمونه ای ارزشمند از فعالیت های زمین شناسی در گذشته های دور زمین است.
ویژگی های مهم این پدیده طبیعی عبارت اند از:
- وجود حدود ۴۰ هزار ستون سنگی بازالتی
- قرار گرفتن در سواحل شمال شرقی ایرلند شمالی
- برخورداری از ستون های عمدتا شش ضلعی
- ثبت در فهرست میراث جهانی یونسکو
- جذب میلیون ها گردشگر در دهه های اخیر
ظاهر منظم این ستون ها به گونه ای است که بسیاری از بازدیدکنندگان در نگاه نخست تصور می کنند توسط انسان ساخته شده اند، در حالی که این ساختار نتیجه فرآیندهای طبیعی بسیار پیچیده است.
افسانه ای که قرن ها درباره گذرگاه غول ها روایت می شد
پیش از آنکه علم زمین شناسی بتواند توضیح دقیقی برای این پدیده ارائه دهد، مردم محلی داستان های افسانه ای مختلفی درباره آن نقل می کردند. مشهورترین این روایت ها به قهرمان اسطوره ای ایرلند یعنی فین مک کول نسبت داده می شود.
بر اساس این افسانه:
- فین مک کول تصمیم گرفت با غولی از اسکاتلند مبارزه کند.
- او برای رسیدن به سرزمین رقیب خود گذرگاهی سنگی ساخت.
- قطعات عظیم سنگ را در دریا قرار داد تا مسیر عبور ایجاد شود.
- این گذرگاه بعدها به شکل ستون های سنگی امروزی باقی ماند.
اگرچه این داستان همچنان بخش مهمی از فرهنگ و هویت محلی منطقه محسوب می شود، اما تحقیقات علمی تصویر متفاوتی از واقعیت ارائه می دهند.
دانشمندان چگونه راز شکل گیری گذرگاه غول ها را کشف کردند؟
پژوهشگران سازمان زمین شناسی بریتانیا و ایرلند شمالی با استفاده از روش های پیشرفته سن یابی سنگ ها موفق شدند زمان شکل گیری این منطقه را با دقت بیشتری تعیین کنند. نتایج این تحقیقات نشان می دهد که فرآیند ایجاد گذرگاه غول ها بسیار سریع تر از آن چیزی بوده که قبلا تصور می شد.
مهم ترین یافته های این پژوهش عبارت اند از:
- شکل گیری این ساختار حدود ۶۰ میلیون سال پیش آغاز شده است.
- فعالیت های آتشفشانی طی حدود ۵.۵ میلیون سال رخ داده اند.
- برآوردهای جدید حدود ۸ میلیون سال کمتر از تخمین های قبلی است.
- حجم عظیمی از گدازه ها در مدت زمانی نسبتا کوتاه از زمین خارج شده است.
این یافته ها درک دانشمندان از تاریخ زمین شناسی شمال اقیانوس اطلس را به شکل قابل توجهی تغییر داده است.
نقش آتشفشان ها در ایجاد ستون های شش ضلعی در گذرگاه غول ها
برای درک بهتر شکل گیری گذرگاه غول ها باید با فرآیند تشکیل سنگ های بازالتی آشنا شد. زمانی که ماگما از اعماق زمین به سطح می رسد، پس از سرد شدن به تدریج منقبض می شود و ترک هایی منظم در آن ایجاد می گردد.
مراحل شکل گیری این ستون ها شامل موارد زیر است:
- صعود ماگما از اعماق پوسته زمین
- خروج مواد مذاب در قالب فوران های آتشفشانی
- سرد شدن تدریجی گدازه ها
- انقباض سنگ ها در اثر کاهش دما
- ایجاد ترک های منظم چند ضلعی
- تشکیل ستون های بازالتی شش ضلعی
جالب است بدانید که ستون های شش ضلعی در طبیعت از پایدارترین الگوهای هندسی محسوب می شوند و به همین دلیل در بسیاری از ساختارهای طبیعی مشاهده می شوند.
ارتباط گذرگاه غول ها با شکل گیری اقیانوس اطلس
یکی از مهم ترین نتایج پژوهش جدید، کشف ارتباط مستقیم میان فعالیت های آتشفشانی این منطقه و فرآیند جدایی قاره ها است. در زمان وقوع این فوران ها، گرینلند هنوز به بخش هایی از بریتانیا متصل بود.
این رویداد زمین شناسی بزرگ باعث شد:
- شکاف های گسترده ای در پوسته زمین ایجاد شود.
- فعالیت های آتشفشانی شدت بگیرد.
- اقیانوس اطلس شمالی به تدریج شکل بگیرد.
- گرینلند از اروپا جدا شود.
- ساختار کنونی قاره ها به وجود آید.
این موضوع نشان می دهد که گذرگاه غول ها تنها یک جاذبه طبیعی نیست، بلکه بخشی از تاریخ شکل گیری کره زمین را در خود ثبت کرده است.
ارتباط با دیگر مناطق آتشفشانی شمال اقیانوس اطلس
تحقیقات جدید نشان داده است که گذرگاه غول ها بخشی از یک سیستم آتشفشانی بسیار گسترده تر بوده که مناطق مختلفی از شمال اقیانوس اطلس را در بر می گرفته است.
از جمله مناطق مرتبط با این رویداد می توان به موارد زیر اشاره کرد:
- غار فینگال در جزیره استافا اسکاتلند
- جزیره اسکای در اسکاتلند
- جزیره روم در مجمع الجزایر هبریدها
- کوه های مورن در ایرلند شمالی
- بخش هایی از گرینلند
- جزایر فارو در اقیانوس اطلس شمالی
این کشف به دانشمندان کمک می کند تا تصویر کامل تری از فعالیت های آتشفشانی گذشته زمین ترسیم کنند.
نتیجه گیری
پژوهش های جدید نشان می دهد که گذرگاه غول ها در ایرلند نه حاصل نبرد افسانه ای غول ها، بلکه نتیجه فوران های عظیم آتشفشانی در حدود ۶۰ میلیون سال پیش بوده است. دانشمندان اکنون معتقدند این رویداد در مدت زمانی کوتاه تر اما با شدت بسیار بیشتری نسبت به تصورات گذشته رخ داده است. با وجود این توضیحات علمی، افسانه های مربوط به فین مک کول همچنان بخشی جدایی ناپذیر از فرهنگ مردم ایرلند باقی مانده اند و در کنار واقعیت های زمین شناسی، جذابیت این منطقه منحصر به فرد را دوچندان می کنند.
