تغییر بزرگ در قوانین سفر به اروپا؛ ورود به منطقه شنگن دیجیتالی شد

اتحادیه اروپا رسماً گام بزرگی در مسیر دیجیتالی شدن کنترل مرزها برداشت. از تاریخ ۱۲ اکتبر ۲۰۲۵، سامانه هوشمند جدیدی با عنوان «سامانه ورود و خروج» (Entry/Exit System – EES) جایگزین مهر دستی گذرنامه برای اتباع غیراروپایی شده است. این تغییر نه تنها نحوه ورود به اروپا را متحول می‌کند، بلکه یکی از مهم‌ترین اصلاحات مرزی در تاریخ منطقه شنگن محسوب می‌شود.

این سامانه با هدف افزایش امنیت، کنترل دقیق‌تر ترددها و جلوگیری از اقامت غیرقانونی در کشورهای اروپایی طراحی شده است. اکنون تمام ورودها و خروج‌های مسافران به‌صورت دیجیتال ثبت می‌شود و داده‌های بیومتریک افراد مانند اثر انگشت و تصویر چهره در پایگاه‌های امنیتی اروپا ذخیره خواهد شد.

سامانه ورود و خروج (EES) چیست؟

سامانه EES یک سیستم دیجیتال پیشرفته است که جایگزین روش سنتی مهر زدن گذرنامه‌ها در مرزهای منطقه شنگن می‌شود. هدف اصلی آن، افزایش دقت در شناسایی افرادی است که بیش از مدت مجاز در کشورهای اروپایی می‌مانند یا با هدف مهاجرت غیرقانونی وارد می‌شوند.

در این سیستم، هنگام عبور از مرز، گذرنامه‌ها به‌صورت خودکار اسکن می‌شوند و اثر انگشت و عکس فرد ثبت می‌شود. اطلاعات ثبت‌شده مستقیماً به پایگاه داده مرکزی اتحادیه اروپا ارسال می‌شود و بین کشورهای عضو به اشتراک گذاشته می‌شود. به گفته مقامات اروپایی، اجرای کامل این سامانه تا ۱۰ آوریل ۲۰۲۶ در تمام مبادی زمینی، هوایی و دریایی الزامی خواهد بود.

این سامانه علاوه بر کارکرد امنیتی، می‌تواند فرآیندهای بازرسی را استانداردسازی کند و احتمال جعل مدارک یا ورودهای تکراری را به حداقل برساند. در عین حال، کارشناسان هشدار داده‌اند که در ماه‌های نخست، صف‌های طولانی‌تری در فرودگاه‌ها و مرزها قابل انتظار است.

ثبت داده‌ های بیومتریک و نحوه اجرا

فرآیند ورود به اروپا با سامانه EES کمی متفاوت از گذشته خواهد بود. مسافران باید هنگام اولین ورود، اطلاعات بیومتریک خود را شامل اثر انگشت و تصویر چهره ثبت کنند. این داده‌ها در مراجعات بعدی به‌صورت خودکار شناسایی می‌شوند و نیازی به تکرار ثبت وجود ندارد.

تجهیزات ویژه‌ای در فرودگاه‌ها، ایستگاه‌های قطار و پایانه‌های مرزی نصب شده است تا مسافران بتوانند اطلاعات خود را از طریق دستگاه‌های خودکار وارد کنند. برای نمونه، شرکت ریلی یورواستار (Eurostar) در ایستگاه سنت پانکراس لندن ۴۹ دستگاه جدید مخصوص این سامانه نصب کرده است تا فرآیند عبور از مرز برای مسافران سریع‌تر شود.

مأموران مرزی نیز به سامانه‌های آنلاین مجهز شده‌اند تا اطلاعات مسافران را در لحظه بررسی کنند. در صورت وجود مغایرت، سیستم هشدار لازم را صادر می‌کند و از ورود یا خروج غیرمجاز جلوگیری می‌شود.

تأثیر این تغییر بر مسافران غیر اروپایی

اجرای سامانه EES تأثیر مستقیمی بر مسافران کشورهای خارج از اتحادیه اروپا، از جمله ایران، دارد. از این پس، ورود به منطقه شنگن بدون ثبت دیجیتال ممکن نخواهد بود. مسافران باید مدارک خود را به‌روز نگه دارند و هنگام ورود، آماده ثبت اثر انگشت و عکس باشند.

اگرچه هدف اصلی سیستم افزایش امنیت و کاهش مهاجرت غیرقانونی است، اما در هفته‌های نخست ممکن است عبور از مرزها با تأخیر همراه شود. اتحادیه اروپا اعلام کرده است که با آموزش نیروهای مرزی و نصب تجهیزات خودکار، این تأخیرها به‌تدریج کاهش خواهد یافت.

همچنین، انتظار می‌رود پس از راه‌اندازی کامل این سامانه، ویزای دیجیتال شنگن نیز تا سال ۲۰۲۶ عملیاتی شود. این طرح به متقاضیان اجازه می‌دهد تمامی مراحل درخواست ویزا، از ثبت مدارک تا دریافت تاییدیه، را به‌صورت آنلاین انجام دهند.

منطقه شنگن و کشورهایی که شامل طرح می‌ شوند

منطقه شنگن شامل ۲۹ کشور اروپایی است که مرزهای داخلی خود را برای تردد آزاد حذف کرده‌اند. در میان این کشورها، نام‌هایی چون فرانسه، آلمان، اسپانیا، ایتالیا، پرتغال، هلند، بلژیک، اتریش، یونان، سوئیس و کشورهای اسکاندیناوی به چشم می‌خورد.

این کشورها از دهه‌ها پیش با هدف تسهیل سفر، تقویت همکاری اقتصادی و افزایش امنیت مرزی، سیستم واحدی برای کنترل ورود اتباع خارجی ایجاد کرده‌اند. اکنون با راه‌اندازی EES، این سیستم وارد مرحله‌ای جدید از هوشمندسازی و نظارت دیجیتال شده است.

اهداف و مزایای سامانه جدید

هدف اصلی این طرح، ایجاد توازنی بین آزادی سفر و امنیت مرزی است. اتحادیه اروپا اعلام کرده که با اجرای این سیستم:

• کنترل دقیق‌تر بر مدت اقامت اتباع غیراروپایی امکان‌پذیر می‌شود.
• آمار و داده‌های واقعی از تردد مسافران جمع‌آوری خواهد شد.
• احتمال جعل ویزا یا ورود غیرقانونی کاهش می‌یابد.
• فرآیند ورود و خروج در سفرهای بعدی ساده‌تر و سریع‌تر خواهد شد.

علاوه بر این، مقامات اروپایی امیدوارند که با استفاده از داده‌های هوش مصنوعی در آینده، بتوانند الگوهای رفت‌وآمد غیرعادی را شناسایی کرده و از بروز تهدیدات امنیتی پیشگیری کنند.

چالش‌ ها و نگرانی‌ های اولیه

با وجود تمام مزایا، برخی کارشناسان نسبت به چالش‌های احتمالی این سامانه هشدار داده‌اند. افزایش زمان انتظار در فرودگاه‌ها، مشکلات فنی احتمالی، و نگرانی‌های مربوط به حفظ حریم خصوصی از جمله مواردی است که ممکن است در مراحل نخست بروز کند.

اتحادیه اروپا برای پاسخ به این دغدغه‌ها اعلام کرده است که اطلاعات مسافران به‌صورت رمزگذاری‌شده ذخیره می‌شود و تنها در شرایط خاص و برای اهداف امنیتی قابل دسترسی خواهد بود.

جمع‌ بندی

سامانه دیجیتال EES، نقطه عطفی در تاریخ کنترل مرزی اروپا محسوب می‌شود. این تغییر، سفر به قاره سبز را هوشمندتر، ایمن‌تر و البته دقیق‌تر می‌کند. هرچند در آغاز، احتمال صف‌های طولانی و تأخیر وجود دارد، اما هدف نهایی، ساختن سیستمی کارآمد برای سفرهای آینده است.

با دیجیتالی شدن مرزهای شنگن، اروپا گام دیگری به سوی آینده‌ای برداشته است که در آن، امنیت، فناوری و تسهیل سفر هم‌زمان در خدمت مسافران قرار می‌گیرند.