ماه کامل در شانگهای؛ وقتی یک سازه هنری، افسانه های چینی را به فضای شهری آورد

در میان فضای مدرن و پرتحرک شانگهای، یک سازه هنری موقت با الهام از ماه، خرگوش و هنر سنتی کاغذبری چینی، تصویری متفاوت از پیوند میان فرهنگ و معماری معاصر ارائه کرده است. این چیدمان با نام «ماه کامل» (The Full Moon) توسط دفتر طراحی SHISUO طراحی شده و برای جشن نیمه پاییز در شانگهای شکل گرفته است.

این پروژه تنها یک مجسمه شهری نیست؛ بلکه تلاش می کند بخشی از فرهنگ و اسطوره های قدیمی چین را در قالب یک تجربه فضایی معاصر بازتعریف کند. مخاطب با حرکت در اطراف سازه، با تغییر فرم ماه و نقش خرگوش ها روبه رو می شود و از زوایای مختلف، برداشت متفاوتی از اثر پیدا می کند.

«ماه کامل» چگونه شکل گرفت؟

ایده اصلی این پروژه بر پایه سه عنصر شکل گرفته است: ماه، خرگوش و هنر کاغذبری. این سه عنصر در فرهنگ مرتبط با جشن نیمه پاییز چین، ارتباطی دیرینه دارند و طراحان تلاش کرده اند این مفاهیم را از سطح یک تصویر سنتی به یک فضای قابل تجربه تبدیل کنند.

دفتر طراحی SHISUO این چیدمان را به دعوت موزه Power Station of Art در شانگهای طراحی کرد. این پروژه در سال ۲۰۲۵ اجرا شد و مساحتی حدود ۲۰ متر مربع دارد. طراحی آن با همکاری «شی چین لینگ» انجام شده است؛ هنرمندی که به عنوان میراث دار هنر کاغذبری به سبک شانگهای معرفی شده است.

• طراح: SHISUO Design Office
• هنرمند همکار: Shi Qinling
• سال اجرا: ۲۰۲۵
• مساحت پروژه: ۲۰ متر مربع
• مکان: شانگهای، چین
• عکاس: Jianyuan Ye

داستان ماه و خرگوش در فرهنگ چین

جشن نیمه پاییز یکی از مناسبت های مهم فرهنگی چین است و ماه کامل در روایت های مرتبط با این جشن، جایگاه ویژه ای دارد. در افسانه های چینی، خرگوش نیز ارتباط نزدیکی با ماه دارد و معمولا در کنار آن تصور می شود. همین رابطه اسطوره ای، یکی از پایه های مفهومی چیدمان «ماه کامل» است.

در روایت ارائه شده برای پروژه، ماه نمادی از چرخه تغییر، افزایش و کاهش و گذر زمان در نظر گرفته می شود و خرگوش نمایانگر زندگی، رشد و شکوفایی است. بنابراین، حضور این دو عنصر در کنار یکدیگر تنها جنبه تزئینی ندارد و به مفاهیمی مانند چرخه زندگی، طبیعت و آرزوی کمال و دوباره گرد هم آمدن انسان ها اشاره می کند.

هنر کاغذبری شانگهای در قالبی مدرن

یکی از جذاب ترین بخش های این پروژه، استفاده از زبان بصری هنر سنتی کاغذبری شانگهای است. در هنر کاغذبری، تصاویر مختلف با برش های ظریف روی کاغذ شکل می گیرند و معمولا برای بیان نمادها، داستان ها و عناصر فرهنگی مورد استفاده قرار می گیرند.

در «ماه کامل»، این زبان سنتی به جای آنکه روی یک سطح کاغذ باقی بماند، به یک ساختار معماری تبدیل شده است. شی چین لینگ، میراث دار هنر کاغذبری سبک شانگهای، در طراحی نقش خرگوش ها با گروه طراح همکاری کرده است. ژست های مختلف خرگوش ها، از پریدن و ایستادن گرفته تا نگاه کردن و بازی کردن، در سطح سازه قرار گرفته اند.

این نقش ها همچنین به الگوی سنتی «سه خرگوش با گوش های مشترک» اشاره دارند؛ موتیفی که نمونه آن در سقف های کاسه ای برخی نقاشی های غارهای دون هوانگ دیده می شود. طراحان با برداشت دوباره از این الگو، تصویر سنتی خرگوش را وارد ساختاری کاملا معاصر کرده اند.

یک ماه قابل قدم زدن در کنار رود هوانگ پو

فرم نهایی پروژه به شکل یک کره تقسیم شده طراحی شده که بخشی از آن برش خورده است. این برش فقط یک تصمیم زیبایی شناسانه نیست و بخشی از تجربه اصلی مخاطب را شکل می دهد. بازدیدکننده می تواند در اطراف سازه حرکت کند و با تغییر زاویه دید، فرم ماه و سایه های خرگوش ها را به شکل متفاوتی مشاهده کند.

فضای داخلی سازه نیز قابل ورود و قدم زدن است. سقف این فضای گنبدی باز طراحی شده تا در زمان مناسب، مخاطب بتواند از داخل سازه به آسمان نگاه کند. طراحی دهانه به گونه ای انجام شده که در شب جشن نیمه پاییز، ماه کامل در محدوده این بازشو دیده شود و ارتباط میان ماه واقعی و ماه ساخته شده توسط انسان شکل بگیرد.

چرا ساخت این سازه در کنار رودخانه یک چالش بود؟

قرار گرفتن این اثر در فضای باز و در مجاورت رود هوانگ پو، مسئله ای فراتر از زیبایی شناسی ایجاد می کرد. شانگهای در فاصله ماه های اوت تا اکتبر با فصل اوج طوفان های گرمسیری روبه رو است و به همین دلیل، مقاومت سازه در برابر باد یکی از مهم ترین ملاحظات طراحی پروژه بوده است.

برای ساخت اسکلت اصلی از لوله های فولادی مربعی با قطر ۳۰ میلی متر استفاده شده و بخش هایی از سازه نیز برای تحمل نیروهای وارد شده تقویت شده اند. سطح مشبک اثر از پنل های اکریلیک ضد آب ساخته شده است. فاصله میان این عناصر اجازه می دهد باد از میان سازه عبور کند و فشار وارد شده بر سطح آن کاهش پیدا کند.

«ماه کامل» یک اثر موقت

«ماه کامل» برخلاف یک بنای دائمی، برای نمایش موقت طراحی شده بود. این اثر در محل West Bund Shipyard Pier در شانگهای و در جریان تعطیلات همزمان روز ملی چین و جشن نیمه پاییز به مدت هفت روز به نمایش درآمد.

برای جلوگیری از آسیب به محل، پوشش کف محدوده پیش از نصب به صورت موقت جمع آوری، شماره گذاری و نگهداری شد. پس از پایان نمایش نیز قطعات کف بر اساس شماره های ثبت شده به جای خود بازگردانده شدند تا فضای شهری به وضعیت اولیه خود بازگردد.

این رویکرد نشان می دهد که یک پروژه هنری شهری لزوما نباید با ساخت یک بنای دائمی همراه باشد. یک چیدمان موقت نیز می تواند برای مدت کوتاهی، نحوه استفاده مردم از یک فضای عمومی و نگاه آنها به محیط اطراف را تغییر دهد.

جمع بندی

چیدمان «ماه کامل» نمونه ای از این رویکرد است که برای زنده نگه داشتن یک میراث فرهنگی، لزوما نباید آن را دقیقا به همان شکل تاریخی بازسازی کرد. در این پروژه، اسطوره ماه و خرگوش، هنر کاغذبری شانگهای و الگوهای تاریخی، به کمک مواد و فناوری های معاصر به یک فضای شهری قابل تجربه تبدیل شده اند.

اهمیت چنین پروژه هایی در همین ارتباط میان گذشته و حال است. مخاطب می تواند بدون ورود به یک موزه یا مطالعه یک متن تاریخی، بخشی از یک روایت فرهنگی را در فضای عمومی تجربه کند. «ماه کامل» در نهایت نشان می دهد که معماری و هنر شهری می توانند فراتر از زیبایی بصری عمل کنند و به بستری برای روایت فرهنگ، حافظه جمعی و میراث ناملموس یک جامعه تبدیل شوند.