هشدار فدراسیون کوهنوردی درباره خطر سیلاب و طغیان رودخانه ها در پاییز و زمستان ۱۴۰۵
توسط: با نزدیک شدن به فصل پاییز و زمستان، شرایط جوی در مناطق کوهستانی می تواند به سرعت تغییر کند و خطراتی مانند بارش شدید، سیلاب ناگهانی، رانش زمین و ریزش سنگ را افزایش دهد. فدراسیون کوهنوردی و صعودهای ورزشی نیز با توجه به هشدارهای هواشناسی و اعلام دستگاه های مسئول، نسبت به افزایش احتمال وقوع این مخاطرات هشدار داده است.
بر اساس این هشدار، کوهنوردان، سرپرستان برنامه ها، مربیان، باشگاه ها و گروه های کوهنوردی باید پیش از اجرای برنامه، شرایط جوی و هشدارهای رسمی را بررسی کنند و در صورت نامساعد بودن وضعیت هوا، از اجرای برنامه یا ادامه مسیر خودداری کنند.
هشدار فدراسیون کوهنوردی درباره سیلاب های ناگهانی
فدراسیون کوهنوردی و صعودهای ورزشی با استناد به هشدارهای سازمان هواشناسی کشور و اطلاع رسانی دستگاه های مسئول، نسبت به احتمال وقوع برخی مخاطرات جوی در ماه های پیش رو هشدار داده است. این مخاطرات می توانند در مناطق کوهستانی پیامدهای جدی برای کوهنوردان و گروه های طبیعت گرد داشته باشند.
از جمله خطراتی که در این هشدار مورد توجه قرار گرفته اند می توان به موارد زیر اشاره کرد:
- وقوع سیلاب های ناگهانی
- طغیان رودخانه های فصلی
- رانش زمین
- ریزش سنگ
- افزایش روان آب ها در مسیرهای کوهستانی
- تغییر سریع شرایط جوی و کاهش ایمنی مسیرها
در مناطق کوهستانی، شدت خطر تنها به میزان بارندگی در محل حضور کوهنوردان وابسته نیست. بارش شدید در ارتفاعات یا مناطق بالادست نیز می تواند باعث افزایش ناگهانی جریان آب در دره ها، رودخانه ها و مسیل های پایین دست شود. بنابراین حتی در شرایطی که در محل حضور فرد بارندگی شدیدی مشاهده نمی شود، احتمال وقوع سیلاب وجود دارد.
کوهنوردان قبل از اجرای برنامه چه نکاتی را رعایت کنند؟
بررسی شرایط جوی باید یکی از مراحل اصلی برنامه ریزی هر صعود باشد، نه کاری که تنها در صورت بد شدن هوا انجام شود. شرایط آب و هوایی در کوهستان می تواند در مدت کوتاهی تغییر کند و پیش بینی اولیه نیز به تنهایی برای تصمیم گیری کافی نیست.
پیش از حرکت، سرپرستان برنامه و کوهنوردان باید آخرین اطلاعات هواشناسی و هشدارهای رسمی را بررسی کرده و شرایط مسیر را با وضعیت پیش بینی شده تطبیق دهند. همچنین لازم است زمان صعود و بازگشت به گونه ای انتخاب شود که احتمال گرفتار شدن گروه در شرایط نامساعد کاهش پیدا کند.
مهم ترین اقدامات پیش از اجرای برنامه عبارتند از:
- بررسی آخرین پیش بینی ها و هشدارهای رسمی هواشناسی
- بررسی احتمال بارش شدید و وقوع سیلاب در منطقه
- توجه به وضعیت رودخانه ها، مسیل ها و دره های مسیر
- بررسی مسیر جایگزین برای شرایط اضطراری
- انتخاب زمان مناسب برای صعود و بازگشت
- اطلاع دادن مسیر و زمان تقریبی برنامه به افراد مسئول
- خودداری از اجرای برنامه در شرایط جوی پرخطر
در صورت صدور هشدار جدی یا تغییر ناگهانی شرایط، ادامه دادن برنامه نباید به یک هدف غیر قابل تغییر تبدیل شود. در فعالیت های کوهستانی، توانایی لغو یا تغییر مسیر نیز بخشی از مدیریت صحیح خطر است.
چرا عبور از رودخانه ها و مسیل ها خطرناک است؟
یکی از مهم ترین خطرات برای کوهنوردان در زمان بارندگی، نزدیک شدن به رودخانه های فصلی، مسیل ها و دره های کم ارتفاع است. آب سیلاب ممکن است در مدت کوتاهی افزایش پیدا کند و جریان آن بسیار سریع تر از چیزی باشد که در نگاه اول به نظر می رسد.
حتی مقدار نسبتا کم آب جاری نیز می تواند تعادل انسان را بر هم بزند. منابع ایمنی هواشناسی هشدار می دهند که حدود ۱۵ سانتی متر آب سریع می تواند فرد را از پا بیندازد و جریان شدید آب می تواند مسیر، سنگ ها و موانع زیر آب را از دید پنهان کند.
به همین دلیل:
- در بستر رودخانه های فصلی توقف یا کمپ نکنید.
- از عبور پیاده از جریان آب تند خودداری کنید.
- در زمان افزایش سطح آب، مسیر را تغییر دهید.
- به ظاهر کم عمق آب اعتماد نکنید.
- از نزدیک شدن به مسیل ها و دره های مستعد سیلاب خودداری کنید.
- در صورت مشاهده افزایش ناگهانی آب، به سمت ارتفاع بالاتر حرکت کنید.
یکی از نکات مهم این است که برای وقوع سیلاب، الزاما نباید در همان نقطه بارندگی شدید وجود داشته باشد. بارش در مناطق بالادست می تواند آب را به سمت دره ها و مسیرهای پایین تر هدایت کند و شرایط را در مدت کوتاهی تغییر دهد.
در صورت شروع سیلاب در کوهستان چه باید کرد؟
وقتی نشانه های سیلاب ظاهر می شود، زمان برای تصمیم گیری محدود است. افزایش سریع سطح آب، صدای غیر معمول جریان آب یا تغییر ناگهانی مسیر رودخانه می تواند نشانه نزدیک شدن خطر باشد. در چنین شرایطی اولویت باید خارج شدن از محدوده سیلاب و رسیدن به ارتفاع امن باشد.
توصیه های ایمنی برای زمان وقوع سیلاب عبارتند از:
- از بستر رودخانه و مسیل فاصله بگیرید.
- به سمت ارتفاعات امن حرکت کنید.
- برای عبور از جریان آب تلاش نکنید.
- در صورت امکان، مسیر جایگزین و امن را انتخاب کنید.
- در شب با احتیاط بیشتری حرکت کنید، زیرا تشخیص جریان آب و موانع دشوارتر است.
- هشدارها و دستورهای نیروهای امدادی و مسئولان محلی را جدی بگیرید.
منابع تخصصی ایمنی سیلاب نیز تأکید می کنند که هنگام وقوع سیلاب نباید با پای پیاده یا خودرو وارد آب شد، زیرا عمق آب و وضعیت واقعی سطح زیرین آن ممکن است قابل تشخیص نباشد.
هشدارهای هواشناسی را جدی بگیرید
یکی از محورهای مهم اطلاعیه فدراسیون، پیگیری مستمر هشدارهای رسمی هواشناسی است. اطلاع از وضعیت هوا فقط به بررسی پیش بینی چند روز قبل از برنامه محدود نمی شود و بهتر است شرایط جوی تا زمان شروع و اجرای برنامه نیز پیگیری شود.
فدراسیون اعلام کرده است که پیام ها و گزارش های مربوط به هشدارهای هواشناسی و مخاطرات جوی را به صورت هفتگی از طریق پایگاه اطلاع رسانی رسمی خود منتشر خواهد کرد. هیئت های استانی، باشگاه ها، مربیان و سرپرستان نیز موظف به پیگیری این اطلاعیه ها و انتقال هشدارهای مرتبط به اعضای خود هستند.
در کنار اطلاعات هواشناسی، بررسی شرایط واقعی مسیر و توجه به تغییرات آب و هوا نیز اهمیت دارد. پیش بینی مناسب می تواند احتمال مواجهه با شرایط خطرناک را کاهش دهد، اما جایگزین تصمیم گیری ایمن در محل نمی شود.
آمادگی تیم های جستجو و نجات کوهستان
با توجه به احتمال افزایش مخاطرات جوی، در اطلاعیه فدراسیون به آماده باش هیئت های کوهنوردی و صعودهای ورزشی استان ها و تیم های جستجو و نجات کوهستان نیز اشاره شده است. هدف از این آمادگی، افزایش توان پایش شرایط، اطلاع رسانی و انجام اقدامات پیشگیرانه در صورت بروز حادثه است.
با این حال، آماده بودن نیروهای امدادی به معنای ایمن بودن اجرای برنامه در شرایط پرخطر نیست. پیشگیری همچنان مهم ترین بخش مدیریت حوادث کوهستان محسوب می شود و تصمیم درست پیش از شروع برنامه می تواند از گرفتار شدن گروه در شرایط اضطراری جلوگیری کند.
جمع بندی
هشدار فدراسیون کوهنوردی و صعودهای ورزشی برای پاییز و زمستان ۱۴۰۵ بر یک اصل مهم تأکید دارد: شرایط جوی نامساعد در کوهستان نباید دست کم گرفته شود. سیلاب ناگهانی، طغیان رودخانه های فصلی، رانش زمین و ریزش سنگ می توانند در مدت کوتاهی شرایط یک مسیر را تغییر دهند.
پیش از هر برنامه کوهنوردی، آخرین هشدارهای هواشناسی را بررسی کنید، مسیرهای مستعد سیلاب را بشناسید و برای تغییر یا لغو برنامه آمادگی داشته باشید. هنگام مشاهده افزایش سطح آب نیز به هیچ عنوان برای عبور از جریان اقدام نکنید و در سریع ترین زمان ممکن از بستر رودخانه، مسیل و مناطق کم ارتفاع فاصله بگیرید. رعایت همین اقدامات ساده می تواند نقش مهمی در کاهش خطر حوادث کوهستان داشته باشد.
