آرامگاه خشایارشا و کتیبه داریوش در تخت جمشید زیر نظر کارشناسان مرمت
توسط: عملیات حفاظت و مرمت آرامگاه خشایارشا در نقش رستم و کتیبه داریوش در جنوب صفه تخت جمشید، با حضور کارشناسان میراث فرهنگی مورد بررسی و پایش قرار گرفت. این بازدید با هدف ارزیابی روند اجرای عملیات و اطمینان از هماهنگی اقدامات حفاظتی با اصول علمی و استانداردهای تخصصی انجام شد.
اهمیت این اقدامات از آنجا ناشی می شود که نقش رستم و تخت جمشید از مهم ترین محوطه های تاریخی ایران و از شاخص ترین آثار به جا مانده از دوره هخامنشی هستند. هرگونه مداخله در این آثار باید با دقت بسیار بالا انجام شود تا علاوه بر جلوگیری از آسیب های بیشتر، اصالت تاریخی و ویژگی های معماری و هنری آنها نیز حفظ شود.
کارشناسان از روند حفاظت آرامگاه خشایارشا بازدید کردند
در جریان این برنامه، گروهی از متخصصان و کارشناسان حوزه حفاظت و مرمت از کارگاه فعال در آرامگاه خشایارشا در محوطه نقش رستم بازدید کردند. هدف اصلی این بازدید، بررسی روند اجرای فعالیت ها و ارزیابی روش هایی بود که برای حفاظت از این اثر تاریخی مورد استفاده قرار می گیرد.
این گروه از کارشناسان اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان فارس، پایگاه میراث جهانی پاسارگاد و پایگاه میراث جهانی تخت جمشید تشکیل شده بود. حضور متخصصان از مجموعه های مختلف می تواند به تبادل تجربه و بررسی دقیق تر چالش های موجود در حفاظت از آثار سنگی دوره هخامنشی کمک کند.
در این بازدید:
- مراحل اجرای عملیات حفاظتی و مرمتی بررسی شد.
- وضعیت فعلی بخش های مورد مداخله مورد ارزیابی قرار گرفت.
- روش ها و مواد مورد استفاده در عملیات حفاظت بررسی شد.
- روند اجرای فعالیت ها با اصول تخصصی حفاظت از آثار تاریخی مقایسه شد.
- کارشناسان درباره راهکارهای مناسب برای حفاظت بلند مدت اثر تبادل نظر کردند.
آرامگاه خشایارشا در نقش رستم چه اهمیتی دارد؟
آرامگاه خشایارشا یکی از چهار آرامگاه سنگی بزرگ نقش رستم است که در دل صخره تراشیده شده و از نظر معماری و تاریخی اهمیت بسیار زیادی دارد. این آرامگاه در نمای بیرونی، ساختاری صلیبی شکل دارد و در بخش بالایی آن تصویری از شاه هخامنشی در برابر نمادهای آیینی دیده می شود.
نقش رستم علاوه بر آرامگاه های شاهان هخامنشی، مجموعه ای از نقش برجسته ها و آثار تاریخی متعلق به دوره های مختلف ایران باستان را در خود جای داده است. به همین دلیل، حفاظت از این محوطه تنها به یک بنای منفرد محدود نمی شود و باید مجموعه ای از عوامل طبیعی و انسانی به صورت همزمان مورد توجه قرار گیرد.
از مهم ترین عوامل موثر بر فرسایش آثار سنگی می توان به موارد زیر اشاره کرد:
- تغییرات دما و چرخه های انبساط و انقباض سنگ
- رطوبت و نفوذ آب در شکاف های سنگ
- فرسایش ناشی از شرایط جوی
- رشد برخی گیاهان و عوامل زیستی
- آلودگی های محیطی
- فشار ناشی از حضور گردشگران و فعالیت های انسانی
کتیبه داریوش در تخت جمشید نیز مورد بررسی قرار گرفت
بخش دیگری از این برنامه به کارگاه حفاظت از کتیبه داریوش در جنوب صفه تخت جمشید اختصاص داشت. این کتیبه یکی از اسناد ارزشمند دوره هخامنشی محسوب می شود و اطلاعات مهمی درباره تاریخ، حکومت و دیدگاه سیاسی و فرهنگی آن دوره در اختیار پژوهشگران قرار می دهد.
کتیبه های هخامنشی تنها نوشته هایی تاریخی نیستند. آنها بخشی از ساختار معماری و هویت بصری بناها محسوب می شوند و هرگونه آسیب به حروف، سطوح سنگی یا بخش های اطراف آنها می تواند موجب از بین رفتن بخشی از اطلاعات تاریخی شود. به همین دلیل، حفاظت از کتیبه ها معمولا نیازمند بررسی دقیق جنس سنگ، وضعیت سطح، میزان فرسایش و عوامل آسیب رسان است.
در جریان بازدید کارشناسان:
- وضعیت حفاظتی کتیبه بررسی شد.
- روند عملیات اجرایی مورد ارزیابی قرار گرفت.
- روش های مورد استفاده برای جلوگیری از آسیب بیشتر بررسی شد.
- شرایط محیطی و عوامل موثر بر فرسایش مورد توجه قرار گرفت.
- درباره ادامه روند حفاظت و نگهداری اثر تبادل نظر شد.
تاکید میراث فرهنگی بر استفاده از روش های روز
محمد جواد جعفری، سرپرست پایگاه میراث جهانی تخت جمشید، در جریان این بازدید بر ضرورت استفاده از روش های علمی و استانداردهای تخصصی در فعالیت های حفاظتی و مرمتی تاکید کرد.
به گفته او، ارزش تاریخی و جایگاه جهانی تخت جمشید و نقش رستم ایجاب می کند که عملیات حفاظت با حساسیت و دقت بالا انجام شود. همکاری میان کارشناسان پایگاه های میراث جهانی نیز می تواند زمینه تبادل تجربیات و دستیابی به راهکارهای مناسب تر برای حفاظت از این آثار را فراهم کند.
او همچنین بر اهمیت پایش مستمر فعالیت های حفاظتی تاکید کرد. چنین پایش هایی کمک می کند مشکلات احتمالی در مراحل اولیه شناسایی شوند و تصمیم های مربوط به ادامه عملیات بر اساس داده های علمی و ارزیابی های کارشناسی گرفته شود.
جمع بندی
بازدید کارشناسان از عملیات حفاظت و مرمت آرامگاه خشایارشا در نقش رستم و کتیبه داریوش در جنوب صفه تخت جمشید، بخشی از روند پایش تخصصی آثار ارزشمند دوره هخامنشی است. این بررسی ها با هدف ارزیابی کیفیت عملیات، بررسی روش های حفاظتی و استفاده بهتر از ظرفیت کارشناسی مجموعه های میراث فرهنگی انجام شده است.
اهمیت چنین اقداماتی تنها به حفظ ظاهر بناها محدود نمی شود. آرامگاه های نقش رستم و کتیبه های تخت جمشید حامل اطلاعات تاریخی، معماری و فرهنگی ارزشمندی هستند و حفاظت از آنها به معنای حفظ بخشی از شواهد مادی تاریخ ایران برای نسل های آینده است. بنابراین، استمرار پایش علمی و استفاده از روش های اصولی حفاظت می تواند نقش مهمی در صیانت بلند مدت از این میراث تاریخی داشته باشد.
