رونمایی از گوی برنزی سه تنی پومودورو در موزه زمان تهران؛ شاهکار هنر ایتالیا در زعفرانیه

در میان باغ زیبای موزه زمان تهران، اثری عظیم و درخشان بار دیگر به نمایش درآمده است؛ گویی برنزی که سال ها دور از نگاه علاقه مندان هنر قرار داشت، اکنون پس از یک دوره مرمت طولانی دوباره جان گرفته است. این اثر متعلق به آرنالدو پومودورو، یکی از برجسته ترین مجسمه سازان معاصر ایتالیا، است و با ساختار پیچیده و ظاهر رازآلود خود، یکی از آثار قابل توجه هنر مدرن در ایران به شمار می رود.

کره برنزی سه تنی پومودورو پس از یک پروژه پژوهشی و مرمتی دو ساله، در باغ موزه زمان واقع در منطقه زعفرانیه تهران رونمایی شد. این مراسم همزمان با صدمین سال تولد این هنرمند ایتالیایی برگزار شد و جمعی از مدیران فرهنگی، مسئولان موزه ها، نمایندگان فرهنگی ایتالیا و کارشناسان حوزه مرمت در آن حضور داشتند.

گوی پومودورو؛ اثری میان هنر، فلسفه و فناوری

آرنالدو پومودورو یکی از شناخته شده ترین مجسمه سازان قرن بیستم ایتالیا است که بیشتر به خاطر ساخت سازه های کروی، هندسی و نمادین شهرت دارد. آثار او معمولا ترکیبی از سطوح براق و ترک های عمیق داخلی هستند که تضادی میان ظاهر آرام و منظم اثر و پیچیدگی درونی آن ایجاد می کنند.

کره برنزی نصب شده در موزه زمان نیز نمونه ای از همین رویکرد هنری است. این مجسمه در نگاه نخست مانند یک سطح کروی صیقلی و کامل دیده می شود، اما با نزدیک شدن به آن، شکاف ها و ساختارهای درونی پیچیده ای آشکار می شوند؛ گویی هنرمند تلاش کرده است جهان بیرونی و سازوکار پنهان درون آن را همزمان به نمایش بگذارد.

داستان انتقال و مرمت گوی برنزی پومودورو در تهران

این اثر هنری در دهه ۱۳۵۰ شمسی خریداری و به ایران منتقل شد. با وجود ارزش هنری بالا، سال ها در محوطه پارک ارم تهران قرار داشت و در معرض عوامل محیطی، فرسایش و آسیب های ساختاری قرار گرفت.

پس از انتقال اثر به موزه زمان، یک پروژه تخصصی برای بررسی وضعیت فنی و مرمت آن آغاز شد. این فرآیند تنها شامل پاکسازی ظاهری نبود، بلکه کارشناسان تلاش کردند ساختار اثر، جنس مواد، آسیب های ایجاد شده و بهترین روش نگهداری آن را بررسی کنند.

در نهایت، پس از حدود دو سال مطالعه، پژوهش و عملیات مرمتی، کره برنزی پومودورو آماده نمایش دوباره شد و در فضای باغ موزه زمان جای گرفت.

ویژگی های هنری و مفهومی اثر گوی پومودورو

یکی از ویژگی های مهم این مجسمه، تضاد میان سطح بیرونی آرام و بخش داخلی پرتحرک آن است. سطح صیقلی کره، تصویر محیط اطراف را بازتاب می دهد و در طول روز، تغییرات نور و فضای باغ را روی خود ثبت می کند.

در مقابل، بخش های شکافته شده داخل اثر حالتی صنعتی و مکانیکی دارند؛ شبیه چرخ دنده ها و سازوکارهایی که درون یک سیستم پیچیده پنهان شده اند. همین تضاد باعث شده است بسیاری از منتقدان آثار پومودورو را ترکیبی از زیبایی شناسی، فلسفه و نگاه انتقادی به پیشرفت فناوری بدانند.

میترا اعتضادی، مرمتگر این اثر، درباره ویژگی های آن توضیح داده است که حجم های کروی در تاریخ هنر نمادی از کمال، نظم کیهانی و ساختار کامل جهان بوده اند، اما پومودورو با شکستن این سطح کامل، مخاطب را به کشف لایه های پنهان اثر دعوت می کند.

پیوند هنر ایران و ایتالیا در باغ موزه زمان

رونمایی از این اثر تنها یک رویداد هنری نبود، بلکه نمادی از ارتباط فرهنگی میان ایران و ایتالیا نیز محسوب می شد. فضای باغ ایرانی موزه زمان در کنار یک مجسمه مدرن ایتالیایی، ترکیبی ایجاد کرده است که گذشته و آینده، سنت و فناوری و دو فرهنگ متفاوت را در کنار هم قرار می دهد.

حمیدرضا سلیمانی، مدیرعامل مؤسسه موزه های بنیاد، در مراسم رونمایی این اثر اشاره کرد که انعکاس فضای باغ ایرانی در سطح این مجسمه می تواند پیوندی میان هنر، فرهنگ و صنعت ایران و ایتالیا ایجاد کند.

به گفته او، ویژگی خاص این اثر در آن است که محیط اطراف خود را بازتاب می دهد و هر لحظه تصویری متفاوت از فضای پیرامون ارائه می کند؛ موضوعی که باعث می شود مخاطب ارتباط فعال تری با اثر برقرار کند.

آثار دیگر آرنالدو پومودورو در ایران

کره برنزی موزه زمان تنها اثر این هنرمند در ایران نیست. آثار دیگری از آرنالدو پومودورو در مجموعه های فرهنگی کشور نگهداری می شوند.

بر اساس اعلام رایزن فرهنگی سفارت ایتالیا در ایران، نمونه هایی از آثار این هنرمند در ورودی موزه هنرهای معاصر تهران و موزه نیاوران نیز وجود دارند. حضور این آثار نشان دهنده ارتباط فرهنگی میان ایران و ایتالیا در حوزه هنرهای تجسمی معاصر است.

مارچی، رایزن فرهنگی سفارت ایتالیا، در مراسم رونمایی این اثر، کره پومودورو را استعاره ای از جهان و تلاش انسان برای درک سازوکار آن توصیف کرد؛ اثری که مفاهیمی فراتر از مرزهای جغرافیایی و فرهنگی را دنبال می کند.

رونمایی از تمبر یادبود و تقدیر از عوامل مرمت

در پایان مراسم رونمایی، از تمبر یادبود این رویداد فرهنگی نیز رونمایی شد. همچنین نمونه ای از مولاژ کره پومودورو به رایزن فرهنگی سفارت ایتالیا اهدا شد.

از کارشناسان، مرمتگران و افرادی که در انتقال، پژوهش و احیای این اثر نقش داشتند نیز با اهدای لوح تقدیر قدردانی شد.

نتیجه گیری

رونمایی دوباره از کره برنزی آرنالدو پومودورو در موزه زمان، تنها بازگشت یک مجسمه به فضای نمایشگاهی نیست؛ بلکه احیای بخشی از تاریخ هنر معاصر در ایران است. این اثر پس از سال ها دوری از مخاطبان، اکنون فرصتی دوباره برای دیده شدن پیدا کرده است.